Preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku – to musisz wiedzieć!

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które obejmą marynarzy nowymi zasadami ubezpieczeń w ZUS. W praktyce reforma wywołuje mieszane reakcje. Na poziomie założeń preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku mają umożliwić im dostęp do świadczeń zabezpieczających ich w razie różnych zdarzeń losowych. Wielu z nich postrzega jednak nowe regulacje jako dodatkowe obciążenie, z którego niekoniecznie skorzystają.

Poniżej omawiamy:

• Kogo dokładnie obejmą zmiany?
• Jakie będą warunki zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych?
• Jak będzie wyglądać obowiązek płacenia składek w praktyce?
• Jaka będzie podstawa wymiaru składek?
• Jakie korzyści i ryzyka wiążą się z nowymi zasadami ZUS dla marynarzy?

Zapraszamy do lektury!

Preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku – kogo dokładnie obejmą zmiany?

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, za marynarza uważa się osobę zamieszkującą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wykonującą pracę na podstawie:

• marynarskiej umowy o pracę, o której mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o pracy na morzu zwanej dalej „marynarską umową o pracę”,
• lub innej umowy dotyczącej świadczenia przez marynarza pracy na morzu.

Dotyczy to statków o pojemności brutto (GT) 100 jednostek i wyższej oraz o przynależności polskiej albo innej niż polska.

Warunki zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych

Warunkiem objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami – emerytalnym i rentowym, chorobowym oraz wypadkowym będzie złożenie w ZUS zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Do zgłoszenia trzeba dołączyć zaświadczenie wystawione przez (o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej):

• dyrektora urzędu morskiego lub
• agencję zatrudnienia.

Zaświadczenie, o którym mowa powyżej, wydaje:

1. Dyrektor urzędu morskiego,  właściwy dla miejsca zamieszkania marynarza – marynarzowi niekorzystającemu z pośrednictwa w zawarciu marynarskiej umowy o pracę lub innej umowy dotyczącej świadczenia pracy na morzu z armatorem albo
2. Agencja zatrudnienia pośrednicząca w zawarciu umowy – marynarzowi korzystającemu z takiego pośrednictwa.

Zaświadczenie jest ważne przez jeden miesiąc od dnia jego wydania.

Co musi znaleźć się w zaświadczeniu?

Podmioty wskazane powyżej potwierdzają w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 16, posiadanie statusu marynarza oraz datę jego uzyskania w celu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Ponadto muszą zawierać także datę rozpoczęcia i datę planowanego zakończenia pracy na statku morskim.

Wszystko to na podstawie przedłożonych przez marynarza dokumentów w postaci:

• marynarskiej umowy o pracę lub innej umowy dotyczącej świadczenia przez marynarza pracy na morzu,
• wpisów do książeczki żeglarskiej lub praktyki pływania potwierdzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 68 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim.

Do terminów i trybu wydawania zaświadczenia stosuje się przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei do określania właściwości dyrektora urzędu morskiego stosuje się odpowiednio art. 17 ust. 1a ustawy o bezpieczeństwie morskim.

Obowiązek opłacania składek a preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku

Obowiązek opłacenia składek będzie trwał przez 12 miesięcy. Termin ten liczy się od dnia uzyskania statusu marynarza, wskazanego w zaświadczeniu. W tym okresie marynarz objęty będzie pełną ochroną ubezpieczeniową. Wyjątek dotyczy okresu, w którym po zakończeniu pracy na morzu dokona „zawieszenia” statusu marynarza na okres od miesiąca do 3 miesięcy. Wówczas ochrona nie będzie działać w tym zakresie.

Jak wygląda ubezpieczenie w przypadku pracy rotacyjnej marynarza? W przypadku pracy rotacyjnej marynarz ma dwa rozwiązania:

1. Za okres pracy na statku marynarz będzie płacił obowiązkowo składki. Natomiast czas pozostawania w domu jest traktowany jako dobrowolny okres oskładkowania. To znaczy, że marynarz ma możliwość opłacania przez 12 miesięcy składek, przy czym czas w domu będzie traktowany jako dobrowolne opłacanie składek.
2. Za okres pracy na statku marynarz będzie obowiązkowo płacił składki. W przypadku, kiedy marynarz będzie przebywał w domu, koniecznym będzie dokonanie wyrejestrowania z ubezpieczenia. Z kolei po ponownym zatrudnieniu – ponowne zarejestrowanie się do ubezpieczenia.

Co jeszcze warto wiedzieć o wprowadzanych zmianach w kontekście opłacania składek?

• Po pierwsze, marynarz będzie sam przekazywał do ZUS zgłoszenie do ubezpieczeń. Będzie musiał zrobić to w ciągu miesiąca od wydania zaświadczenia, czyli do upływu terminu jego ważności.
• Po drugie, w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, marynarz nie musi dodatkowo dokonywać zgłoszenia w NFZ. Z uwagi na to zgłoszenie do ubezpieczeń będzie obejmowało również ubezpieczenie zdrowotne i takiego zgłoszenia będzie dokonywał ZUS.
• Marynarze, którzy dobrowolnie opłacają składki ZUS, w związku z nowymi przepisami będą musieli się wyrejestrować i zgłosić na nowo do ubezpieczeń, ponieważ kod ubezpieczenia ulegnie zmianie.
• Ustawa wprowadza także dodatkową możliwość wstecznego, dobrowolnego oskładkowania się przez marynarzy za okres do 5 lat przed wejściem w życie ustawy.

Pracownicy wykonujący pracę na morskim statku pod polską banderą a preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku

Pracownik wykonujący pracę na morskim statku pod polską banderą, będzie mógł zmienić tytuł do ubezpieczeń społecznych z pracowniczego na nowy tytuł marynarza. W tym celu będzie musiał przekazać pracodawcy, czyli dotychczasowemu płatnikowi składek, oświadczenie o wyborze tytułu do ubezpieczeń. Będzie trzeba dołączyć kopię zaświadczenia wydanego przez dyrektora urzędu morskiego albo agencję zatrudnienia. Ponadto konieczne będzie samodzielne zgłoszenie się do ubezpieczeń jako marynarz.

Podstawa wymiaru składek

Podstawa wymiaru składek marynarza będzie ustalana w stosunku do minimalnego wynagrodzenia. Będzie przy tym można zadeklarować wyższą kwotę podstawy wymiaru składek. Dodatkowo, obowiązkowe będzie opłacanie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie stanowiła więc zadeklarowana przez marynarza kwota. Nie będzie ona jednak niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia (w 2025 roku to 4666 zł, zaś w 2026 roku 4806 zł).

Kwota zadeklarowana do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie jednocześnie stanowiła dla marynarza podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Jeśli do podstawy wymiaru składek marynarz zadeklaruje kwotę minimalnego wynagrodzenia, wówczas będzie zwolniony z przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych za każdy kolejny miesiąc kalendarzowy (także w razie zmiany kwoty minimalnej płacy).

Ile wynoszą stawki na dobrowolne ubezpieczenie?

Kwota składki na dobrowolne ubezpieczenie emerytalne, rentowne, chorobowe i wypadkowe od zadeklarowanej kwoty 4666 zł wyniesie 1476,32 zł.

Jakie korzyści i ryzyka wiążą się z nowymi zasadami ZUS dla marynarzy?

Korzyścią płynącą z objęcia marynarzy obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym jest rozszerzenie zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym na osoby wykonujące pracę na morzu na statkach pływających pod tzw. tanimi banderami. Chodzi o bandery państw nienależących do Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Niewątpliwie zapewni to marynarzom dostęp do świadczeń na wypadek różnych zdarzeń losowych.

Z drugiej strony, wielu marynarzy traktuje nowe przepisy jako obciążenie, z którego nie skorzystają.  Marynarze często korzystają z prywatnych ubezpieczeń celem zabezpieczenia swojej przyszłości – w tym emerytury. Nadto, jako swoiste ryzyko, należy potraktować fakt, iż samo opłacanie składek na ubezpieczenie nie będzie gwarantem do wypłaty godnego świadczenia podczas przejścia na emeryturę.

Wciąż trwają prace nad wdrożeniem nowych przepisów. Z tego powodu aktualnie nie ma jednoznacznych odpowiedzi i jednolitych wytycznych odnośnie do stosowania przepisów w praktyce przez ZUS.

Preferencyjne zasady ubezpieczenia marynarzy od 2026 roku wprowadzają wiele nowych obowiązków i niejasności interpretacyjnych. Jeśli potrzebujesz analizy swojej sytuacji lub wsparcia przy zgłoszeniach do ZUS — skontaktuj się z nami. Chętnie pomożemy przejść przez zmiany krok po kroku.