Kontrowersje wokół objęcia marynarzy obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w ZUS

Nie milkną pytania i wątpliwości po wejściu w życie zmian w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, która wprowadziła zasadniczy obowiązek objęcia ubezpieczeniami społecznymi marynarzy. Coraz więcej osób zastanawia się nad tym, czy rzeczywiście ubezpieczenia w ich przypadku są obowiązkowe, a jeśli nie, czy jednak nie warto rozważyć zgłoszenia się do ZUS. Jaka jest idea wprowadzenia rzeczonych zmian i dla kogo może okazać się to korzystne rozwiązanie – między innymi na te pytania znajdą Państwo odpowiedź w niniejszym artykule.

Zmiany dot. ubezpieczeń społecznych marynarzy ze stycznia 2026 roku

Ustawodawca zdecydował się na objęcie marynarzy obowiązkowymi ubezpieczeniami w ZUS. Kontrowersję wciąż budzi pytanie o to, czy ubezpieczenia społeczne obecnie są obowiązkowe dla wszystkich marynarzy, czy tylko dla niektórych grup. Pytania i wątpliwości jakie równie często się pojawiają to konieczność określenia konsekwencji ewentualnego niezgłoszenia się do ubezpieczeń, a w razie obowiązku i konieczności zgłoszenia – korzyści z tego płynących.

O tym, czy ubezpieczenia dla konkretnej grupy marynarzy są obowiązkowe, czy mają status dobrowolności decyduje to, w jaki sposób konkretny marynarz wykonuje swoją pracę.

Kto powinien rozważyć zgłoszenie się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w ZUS?

W kontekście korzyści ze zgłoszenia się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w ZUS należy wskazać, iż działanie to powinni rozważyć zarówno młode osoby, dopiero zaczynające pracę na morzu (możliwość zgromadzenia kapitału dla przyszłego świadczenia emerytalnego), ale także marynarze, którzy zbliżają się do emerytury (wobec możliwości korzystania z ubezpieczenia zdrowotnego i świadczeń w ramach NFZ, a także pobierania świadczenia chorobowego i z nim tożsamych w razie np. pogorszenia się stanu zdrowia i niemożności wykonywania pracy).

Warto zaakcentować, iż dotychczas, dobrowolne ubezpieczenie w ZUS nie dawało pewności co do uzyskania w przyszłości świadczenia emerytalnego. Obecne rozwiązania natomiast w sytuacji zgłoszenia do ubezpieczeń obowiązkowych i objęcia nimi powodują, iż marynarze zyskają prawo do emerytury minimalnej w kwocie gwarantowanej (art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Nadto, zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych w świetle nowych przepisów niesie ze sobą automatyczne konsekwencje w postaci zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. To z kolei daje możliwość korzystania ze świadczeń gwarantowanych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (gwarancji tej nie dawało dobrowolne zgłoszenie się do ZUS w oparciu o art. 7 przedmiotowej ustawy).

Jeśli jesteś marynarzem i interesuje Cię temat ubezpieczeń społecznych, bądź nie wiesz, czy w Twoim przypadku zgłoszenie do ZUS jest konieczne i obowiązkowe zachęcamy do skorzystania z usług Kancelarii.

Dla kogo korzystne będzie skorzystanie z możliwości zgłoszenia do ZUS?

Problematyka podlegania ubezpieczeniom społecznym jest złożona i wymaga indywidualnego podejścia i analizy pojedynczego przypadku zarówno pod kątem obowiązku zgłoszenia do ZUS oraz w razie ustalenia, iż w dalszym ciągu są one dobrowolne – korzyści lub ewentualnych strat wynikających z takiego objęcia ubezpieczeniami.

Jeśli jesteś marynarzem, – bez względu na to, czy dopiero rozważasz formę zatrudnienia i w obliczu tego chciałbyś uzyskać wiedzę na temat obowiązku ubezpieczenia w ZUS, czy też pływasz od lat i pracujesz w oparciu o różne formy zatrudnienia – zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią i przeanalizowania swojej indywidualnej sytuacji ubezpieczeniowej. Doświadczony Zespół specjalistów, praktykujących zarówno w obszarze podatków marynarskich, ale także posiadających bogatą wiedzę w temacie ubezpieczeń społecznych, w tym aktualnie tych szczególnie dotyczących marynarzy pomoże Ci zrozumieć to zagadnienie i podjąć kroki prawne, zmierzające do uregulowania (bez zbędnych, negatywnych konsekwencji) Twojej indywidualnej sytuacji.

Konsekwencje wynikające z braku zgłoszenia się do ZUS

Odpowiadając na to pytanie, należy wrócić do ustaleń ustawodawcy odnośnie dwóch reżimów objęcia marynarza ubezpieczeniami społecznymi – zgodnie ze statusem marynarza oraz zgodnie ze statusem wynikającym z zatrudnienia w oparciu o marynarską umowę o pracę. O ile te drugie gwarantują ubezpieczenie zawsze, podobne do ubezpieczenia wynikającego ze statusu pracownika (jak w Kodeksie pracy) to ważnym aspektem jest również to, że nie ma w tym reżimie obaw i konsekwencji z niezgłoszenia się do ZUS.

Jeśli zaś rozpatrywać sytuację marynarzy, którzy mogą zostać objęci ubezpieczeniami, uzyskując status marynarza to tu w opozycji wskazać należy na przede wszystkim dobrowolność ubezpieczeń oraz brak jakiegokolwiek przymusu bycia nimi objętym. W konsekwencji zatem ani ZUS, ani żaden inny organ nie będzie mógł wystąpić z urzędu o nadanie takiego statusu osobie wbrew jej woli. Jeśli do upływu okresu ważności uzyskanego zaświadczenia marynarz nie dokona zgłoszenia do ubezpieczeń, uznaje się, że z mocy prawa nie powstał obowiązek jego ubezpieczeń. W rezultacie marynarz nie poniesie żadnych konsekwencji związanych z tym, że nie odbierze zaświadczenia o statusie marynarza lub po jego otrzymaniu nie zgłosi się do ubezpieczeń społecznych z tytułu przewidzianego ustawą.

Dlaczego zostały wprowadzone zmiany?

Zmiany zostały wprowadzone, bowiem dotychczasowe rozwiązania i zasady podlegania marynarzy mających miejsce zamieszkania w Polsce ubezpieczeniom społecznym i opłacania za nich składek budziły wątpliwości co do ich pełnej zgodności ze zobowiązaniami Polski wynikającymi z Konwencji o pracy na morzu z 2006 r. (MLC). Konwencja ta w dosyć szerokim zakresie, w którym Polska zobowiązała się do jej przestrzegania, gwarantuje marynarzom prawo do zabezpieczenia społecznego. Przewiduje ona po stronie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek zagwarantowania marynarzom w polskim porządku prawnym prawa do zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych, świadczeń emerytalnych, świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, świadczeń w przypadku śmierci żywiciela oraz świadczeń inwalidzkich (świadczeń z tytułu niezdolności do pracy).

Z uzasadnienia projektu ustawy można zatem wyczytać, iż jednym z głównych celów wprowadzonych zmian było zagwarantowanie jak największej liczbie marynarzy pełnej ochrony socjalnej w zakresie wymaganym przez Konwencję o pracy na morzu z 2006 r. (MLC), tj. prawa do zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych, świadczeń emerytalnych, świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, świadczeń w przypadku śmierci żywiciela oraz świadczeń inwalidzkich na zasadach nie mniej korzystnych jak dla pracowników lądowych oraz pełna realizacja wobec marynarzy mających miejsce zamieszkania w Polsce konstytucyjnej zasady prawa do zabezpieczenia społecznego zawartej w art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego.