Testament- jak szukać ostatniej woli spadkodawcy

Informacja o testamencie jest bardzo istotna dla sprawy spadkowej. Jest to bowiem jedyny sposób skutecznej i efektywnej zmiany kolejności dziedziczenia, jeśli nie zgadzamy się z kolejnością tzw. dziedziczenia ustawowego.

W zależności od zapisów w testamencie można przykładowo zmienić krąg osób powołanych do spadku bądź pozbawić prawa do spadku poprzez skuteczne wydziedziczenie.

Przeważnie testator informuje członków rodziny lub osobę powołaną do dziedziczenia na podstawie testamentu, że taki dokument sporządził oraz gdzie go przechowuje. Gdy został sporządzony testament notarialny, spadkodawca czasami przekazuje takiej osobie wypis. Zdarza się również, że po śmierci spadkodawcy najbliżsi znajdują w jego domu testament własnoręczny bądź też wypis testamentu sporządzonego u notariusza. Może jednak zdarzyć się tak, że członek rodziny lub osoba najbliższa ma tylko ogólną informację, że prawdopodobnie testament zostało sporządzony, ale brak samego dokumentu.  Wówczas możemy skorzystać z przeszukania Notarialnego Rejestru Testamentów.

Czym jest Notarialny Rejestr Testamentów?

Notarialny Rejestr Testamentów istnieje od 5 października 2011 roku. Z założenia ma on umożliwiać łatwe i szybkie odnalezienie i dotarcie do poszukiwanego dokumentu. Ma on jednak tylko i wyłącznie działanie informacyjne.

Wpis do rejestru dokonuje notariusz na dobrowolny wniosek testatora. Wpis do rejestru jest bezpłatny.

Warto zauważyć, iż Notarialny Rejestr Testamentów jest częścią europejskiej sieci wymiany informacji o testamentach działającej pod nazwą Stowarzyszenie Sieci Rejestrów Testamentów (ARERT). Umożliwia to więc poszukiwanie również aktów zarejestrowanych w innych krajach wspólnoty oraz w Rosji.

Jakie testamenty mogą zostać wpisane do rejestru?

W Notarialny Rejestr Testamentów można odnaleźć zarówno testamenty własnoręczne, jeśli przechowywane są u notariusza, jak i notarialne, o ile testator zgłosił w kancelarii notarialnej chęć rejestracji testamentu. Trzeba wiedzieć, że nie ma obowiązku rejestrowania testamentów, wobec czego może się zdarzyć, że nawet sporządzony przed notariuszem testament nie został zarejestrowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów, bowiem rejestracja jest dowolna.

Jak wygląda wpis do rejestru?

Aby doszło do wpisu w Notarialnym Rejestrze Testamentów konieczne jest złożenie wniosku przez testatora. Można go złożyć na trzy różne sposoby. Po pierwsze można wskazać bezpośrednio w testamencie notarialnym, że testament ma zostać wpisany do przedmiotowego rejestru.

Drugim sposobem dotyczącym już testamentu własnoręcznego, jest złożenie wniosku o wpisanie testamentu do rejestru w protokole przyjęcia testamentu własnoręcznego na przechowanie w kancelarii notarialnej.

Trzecim i ostatnim sposobem dotyczącym obu rodzajów testamentu jest zawnioskowanie o wpis do rejestru w oddzielnym protokole, jeśli przedmiotem rejestracji jest testament notarialny dotychczas nie zarejestrowany lub testament własnoręczny przechowywany już przez notariusza, który ma go zarejestrować.

Jakie informacje o testamencie znajdziemy w rejestrze?

Rejestr pozwala na wyszukanie w bazie zarejestrowanych testamentów informacji o jego sporządzeniu. Podkreślić należy, iż w rejestrze nie znajdziemy informacji co do treści testamentu ani osób, które zostały w nim powołane.

Rejestr wskaże jedynie, że spadkodawca zarejestrował testament oraz kancelarię, w której został on złożony.

Podkreślić należy, iż informacja o zarejestrowaniu ostatniej woli może by ujawniona dopiero po śmierci spadkodawcy. Może ją otrzymać każdy. Nie ma konieczności podawania przyczyny poszukiwania testamentu inaczej interesu prawnego w jego poszukiwaniu. Aby odszukać interesujący nas testament, należy posiadać numer PESEL lub imię i nazwisko spadkodawcy wraz z datą jego śmierci lub urodzenia, ostatnim miejscem jego zamieszkania, miejscem jego urodzenia oraz imionami obojga rodziców.

Co w przypadku braku zarejestrowania testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów?

Testamenty sporządzone w formie aktu notarialnego, które nie zostały zarejestrowane w Notarialnym Rejestrze Testamentów można odnaleźć również w inny sposób. Notariusz w swojej kancelarii ma bowiem obowiązek przechowywania sporządzonego testamentu przez dziesięć lat. Następnie przekazuje je do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego.

W tym przypadku potrzebna jest jednak wiedza, w której z kancelarii notarialnych mógł zostać sporządzony dany testamentu. Jeżeli ewentualny spadkobierca nie posiada takiej wiedzy pozostaje mu jedynie podjęcie czynności poszukiwawczych we wszystkich możliwych kancelariach notarialnych np. w miejscu zamieszkania spadkodawcy lub w pobliskich miastach.

Dużo większych problemów nastręcza odnalezienie testamentu spisanego bez udziału notariusza tzw. testamentu własnoręcznego, który nie został oddany do przechowania w kancelarii notarialnej. Mimo że dla sądu ma on taką samą wartość dowodową jak te sporządzone przez notariusza, to dużo łatwiej może on zaginąć. Zdarza się również, iż testamenty tego rodzaju celowo zostają „zgubione lub zniszczone” przez niezadowolonych z ich treści i zawartych w nich zapisów spadkobierców. Czasami spadkodawca przechowuje testament w miejscu, w którym jego efektywne odnalezienie staje się niemalże całkowicie niemożliwe.

Podsumowując

Zarejestrowanie testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów minimalizuje ryzyko nieodnalezienia testamentu, czy też jego ujawnienia z opóźnieniem. Dodatkową zaletą jest ułatwienie ujawnienia wszystkich testamentów testatora po jego śmierci za pomocą jednej czynności dokonywanej w kancelarii notarialnej – bez potrzeby czasochłonnych poszukiwań. Ponadto w przypadku testamentu własnoręcznego, którego treść mogłaby spowodować u ewentualnego spadkobiercy niezadowolenie, zarejestrowanie takiego testamentu, pozwoli na późniejsze ustalenie jego prawidłowej treści i dokonanych w nim zapisów, w przypadku zniszczenia takiego testamentu przez taką osobę.

W razie pytań zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Autorzy:

Natalia Zielmachowicz – Radca Prawny

Patrycja Myga – Asystent ds. Prawnych – Prawnik

Masz pytania?
Zadzwoń!

lub zostaw nam swój numer telefonu oddzwonimy:

Polub nas na facebook’u

Facebook Pagelike Widget
Brak komentarzy

Napisz komentarz